تمام شروط اجرای حدود، دال بر لغو آنهاست

اکثر احکام اجتماعی شریعت، گزینشی از بین بهترینهای آن عصر و امضا توسط پیامبر(ص) ، جهت ابلاغ و اجرا بوده است

از طرف دیگر ، هدف پیامبر(ص) ، اجرای آن احکام نبوده ، بلکه رسیدن به جامعه ای پاک و عاری از خشونت و فساد و حاکمیت اخلاق و عدالت در جهت توسعه و رشد آن بوده است ، آنجا که خداوند هدف حتی اجرای قصاص را ، حیات و بالندگی جامعه معرفی نموده است :

و لکم فی القصاص حیاة یا اولی الالباب لعلکم تتقون

و برای شما در قصاص ، حیات و زندگی است ، ای صاحبان خِرد! شاید شما تقوا پیشه کنید .

به همین دلیل ، پیامبر(ص) ، در مقام اثبات جرمهای منجر به اجرای حدود ، آنقدر شرایط را سخت کرده بودند که براحتی قابل اثبات نبوده و عاملی برای اشاعه آنها در جامعه نشوند .

مهمترین قاعده و اصلی که در کتب فقهی مطرح و در اجرای حدود باید رعایت شود " قاعده درء " ، به معنای " دفع حدود به شبهات " بوده و مورد توافق بین هر دو فرقه شیعه و سنی می باشد .

در این مجال اندک ، به چند حدیث زیبا از پیامبر(ص) اکرم اشاره می شود :

x95 ادرؤوا الحدود بالشبهات و لاشفاعة و لاکفالة و لایمین فی حد

حدود را به شبهات دفع کنید و شفاعت ، کفالت و قسم در حدود پذیرفته نمی شود .

x95 ادفعوا الحدود ما وجدتم له مدفعا ۶

مادام که راهی برای دفع حدود بیابید آنها را دفع کنید ( و اجرا ننمایید ) .

x95 عن عائشة، قالت : قال رسول الله (ص) : ادرؤوا الحدود عن المسلمین ما استطعتم فان کان له مخرج فخلوا سبیله فان الامام ان یخطیء فی العفو خیر من ان یخطیء فی العقوبة .

عایشه می گوید : پیامبر اکرم (ص) فرمود : حد را از مسلمانان تامی توانید دفع کنید . اگر راهی برای دفع حد وجود دارد ، او [متهم] را رها کنید ، چرا که اگر امام در عفو کسی اشتباه کند ، بهتر است که در عقوبت کسی اشتباه کند .

x95 حضرت علی(ع) خطاب به مالک اشتر می نویسد:

.. و اقبل العذر، و ادرء الحدود بالشبهات و تغاب عن کل ما لایصلح لک و لا تعجلن الی تصدیق ساع،، فان الساعی غاش ، و ان تشبه بالناصحین

x95 ... عذر شخص خاطی را بپذیر و در صورت وجود شبهه ، کیفر و مجازات را دور کن ( از اجرای آن خودداری کن )، و آن چه را که درستی اش بر تو روشن نیست نادیده گیر و در تصدیق و باور داشتن گفته های انسان بدگو و سم پاش شتاب منما ، زیرا افراد سم پاش خیانتکار و فریب دهنده می باشند ، هر چند خود را به صورت پنددهندگان درآورند .

با توجه به قاعده فقهی فوق که هیچ اختلافی در آن ، بین فقهای دو فرقه نیست ، فهمیده می شود که " هدف شارع ، پیشگیری از بروز مفسده معاصی در جامعه می باشد ، و اگر بعضی از آنها پدیدار شد ، می خواهد به ساده ترین و آسان ترین راه و دورترین آنها از آزار و ایذا ، نفی و برطرف سازد . حد و تعزیر فقط بمنزله داغ نهادن می باشد ، که آخرین دواء است . حاصل آنکه ، غرض شارع چیزی نیست جز دفع معاصی و رفعشان با سایر اسباب ، مثل انذار و ارشاد و توبه

پایگاه فرهنگی حجت الاسلام صمد خلیلی...