آخرین مطالب
امکانات وب
1ـ نماز در تمام اديان بوده است
قبل از حضرت محمد صلى الله عليه و آله در آئين حضرت عيسى علیه السلام هم نماز بوده كه قرآن از زبان او نقل مى كند كه خداوند مرا به نماز سفارش كرده است:
«واوصانى بالصلوة»1
و قبل از ایشان موسى علیه السلام بوده كه خداوند به او خطاب مى كند: «اقم الصلوة لذكرى»2
و قبل از موسى علیه السلام پدر زن او حضرت شعيب علیه السلام بوده كه نماز داشته است: «يا شعيب اصلاتك تأمرك»3 و قبل از همه ی آنها ابراهيم علیه السلام بوده كه از خداوند براى خود و ذريّه اش توفيق اقامه نماز را مى خواند: «ربّ اجعلنى مقيم الصلوة و من ذريّتى»4
و اين لقمان است كه به فرزندش مى گويد:
«يا بنىّ اقم الصلوة و أمربالمعروف و انه عن المنكر» 5
پسر من نماز را بپا دار و امر به معروف و نهى از منكر كن.
جالب آن است كه معمولًا در كنار نماز سفارش به زكات مى شود ولى از آنجا كه نوجوان معمولًا پول ندارد، در اين آيه در كنار نماز به جاى زكات به امر به معروف و نهى ازمنكر سفارش شده است.
2ـ هيچ عبادتى به اندازه نماز تبليغات ندارددر هر شبانه روز پنج نماز واجب داريم و در هرنمازى سفارش به اذان واقامه شده است. در اين دو نداى آسمانى جمعاً:
بيست مرتبه «حىّ على الصلوة»
بيست مرتبه «حىّ على الفلاح»
بيست مرتبه «حىّ على خيرالعمل»
و ده مرتبه «قد قامت الصّلوة» مى گوئيم.
با توجّه به اينكه مراد از «فلاح» و «خيرالعمل» در اذان همان نماز است، هر مسلمانى در هر شبانه روز هفتاد مرتبه با كلمه «حىّ» به خود و ديگران، تلقين شتاب به سوى نماز مى كند و براى انجام هيچ عبادتى اين همه هياهو و تشويق وارد نشده است. به خصوص كه سفارش شده اذان را بلند بگوئيد و با صداى زيبا بگوئيد.
اذان، شكستن سكوت است، اذان، يك دوره ايدئولوژى و تفكّرات ناب اسلامى است،
اذان، سرود مذهبى است با عباراتى كوتاه و پرمحتوا،
اذان، هشدار به غافلان است، اذان، نشانه باز بودن جوّ مذهبى است و اذان، نشانه حيات معنوى است.
3ـ نماز در رأس همه عبادات است
در ايام ويژه مثل شب قدر، اعياد اسلامى، و هر شب و روزى كه داراى فضليت و ارزشى است و براى آن دعا و مراسمى مخصوص وارد شده است، مثل شب مبعث، شب ميلاد پيامبر صلّی الله علیه وآله، شب جمعه، معمولًا نمازهاى مخصوصى هم وارد شده است.
شايد نتوان ايّام مقدّسى را پيدا كرد كه در آن برنامه نماز نباشد.
4ـ نماز پر تنوّع ترين عبادت است
اگر جهاد و حج چند نوع است، ولى نماز صدها نوع است.
با يك نگاه ساده به كتاب مفاتيح الجنان علّامه محدّث حاج شيخ عباس قمى، مى توان انواع نمازهاى مستحبّى را كه براى مكان و زمان هاى خاص وارد شده است، مرور نمود كه البتّه در يك كتاب مستقل به نام «نمازهاى مستحبّى» جمع آورى و عرضه گرديده است.
5ـ نماز و هجرت
حضرت علیه السلام ابراهيم مى گويد:
خداوندا! ذريّه خودم را در منطقه خشك و بى آب و گياه قرار دادم، پروردگارا! براى اقامه نماز. «ربّنا انّى اسكنت من ذريّتى بواد غير ذى زرع ... ربّنا ليقيموا الصلوة»6
آرى، ابراهيم براى اقامه نماز به مكه آمد، تا كعبه را به عنوان قبله نمازگزاران تجديد بنا كند، و سپس مردم را به حج دعوت نمود، گويا نماز به سوى كعبه، بيش از طواف به دور كعبه، در نظر ابراهيم علیه السلام جلوه كرده است!
6ـ ترك جلسه به خاطر نماز
يكى از اديانى كه نامشان در قرآن آمده، «صابئين» هستند كه به حضرت يحيى گرايش دارند و براى ستارگان تأثيرى قائلند. نماز و مراسم ويژه اى دارند و هنوز در خوزستان گروهى از آنان هستند.
اين فرقه، رهبرى دانشمند ولى مغرور داشتند كه بارها با امام رضا عليه السلام گفتگو كرد، ولى زير بار نمى رفت.
در يكى از جلسات، امام رضا عليه السلام استدلالى كرد كه او تسليم شد و گفت: اكنون روح من نرم شده حاضرم مكتب تو را بپذيرم، ناگهان صداى اذان بلند شد، امام رضا عليه السلام جلسه را ترك كرد، مردم گفتند: فرصت حساسى است، چنين فرصتى پيش نمى آيد، امام علیه السلام فرمود: اوّل نماز!
او كه اين تعهّد را از امام علیه السلام ديد، علاقه اش بيشتر شد. بعد از نماز گفتگويش را تكميل كرد و ايمان آورد.7
7ـ نماز اوّل وقت وسط جنگ
ابن عباس مى ديد كه حضرت على عليه السلام گاهى در وسط جنگ به آسمان نگاه مى كند.
جلو آمد و پرسيد: چرا به آسمان نگاه مى كنيد؟
حضرت علیه السلام فرمودند: براى اينكه نماز اوّل وقت از دستم نرود.
گفت: الآن شما در حال جنگ هستيد.
حضرت علیه السلام فرمودند:
از نماز اوّل وقت نبايد غفلت شود، حتّى در ميدان جنگ.8
8ـ آنجا كه خواب از مناجات بهتر است
روزى رسول اكرم صلى الله عليه وآله نماز صبح را با جماعت خواندند، ولى ديدند امروز على عليه السلام به مسجد نيامده است. حضرت، در خانه على رفتند و پرسيدند چرا او در جماعت شركت نكرده است؟!
فاطمه سلام الله علیها گفت: على ديشب تا صبح مناجات داشت و صبح از خستگى نمازش را در منزل خواند.
حضرت صلى الله عليه وآله فرمودند: به او بگوئيد به جاى مناجات طولانى مقدارى بخوابد ولى نماز جماعت صبح را از دست ندهد.
آرى، خوابى كه مقدّمه جماعت باشد، بهتر از مناجاتى است كه حال جماعت را از بين ببرد.
9 ـ نماز در جلو چشم مردم نه در خفا
امام حسين عليه السلام روز دوم محرم وارد كربلا و روز دهم شهيد شد.
بنابراين مدّت اقامت حضرت هشت روز بود و مسافرى كه كمتر از ده روز بماند نمازش شكسته است.
نماز دو ركعتى دو دقيقه بيشتر طول نمى كشد، به خصوص در هنگام خطر، امام حسين عليه السلام نيز روز عاشورا بارها به خيمه ها رفت و آمد داشتند و مى توانستند نماز ظهرشان را در خيمه بخواند، ولى بنا داشتند در معركه بخوانند. دو نفر از يارانشان جلو نماز حضرت ايستادند و سى تير را به جان خريدند، ولى نماز آشكارا برگزار شد نه در خيمه.
آرى، به صحنه كشاندن نماز يك ارزش است. نبايد در هتل ها، شركت ها، پارك ها، فرودگاه ها، خيابان ها و رستوران ها، نمازخانه در گوشه باشد، بلكه بايد در بهترين مكان و در جلو چشم ديگران نماز اقامه شود، زيرا هر چه از جلوه دين كم شود، به جلوه فساد اضافه خواهد شد.
اگر كاسب ها اوّل وقت كنار مغازه خود اذان بگويند، مشتريان بد حجاب، خودشان را جمع تر خواهند كرد.
10ـ بانى، معمار ومهندس مسجد بايد اهل نمازباشد
در آيه هجده سوره توبه مى خوانيم:
«انّما يعمر مساجد اللَّه من آمن باللَّه واليوم الاخر و اقام الصلوة»
فقط كسانى حقّ تعمير و آباد كردن مساجد را دارند كه علاوه بر داشتن ايمان به خدا و روز جزا، اهل اقامه نماز باشند.
نااهلان حقّ تعمير مساجد را ندارند، زيرا تعمير مسجد يك عنوان مقدّس است.
در حديث مى خوانيم: اگر ظالمى مسجد مى سازد شما به او كمك نكنيد.
11ـ تحريم شراب و قمار به خاطر حفظ نماز است
با اينكه شراب و قمار مفاسد جسمى، روحى و اجتماعى فراوانى بدنبال دارد، امّا قرآن درباره آثار اين دو مى فرمايد:
«و يصدّكم عن ذكراللَّه و عن الصلوة» 9
اينها ميان شما كينه ايجاد مى كند و شما را از ياد خداوند و نماز باز مى دارد.
در اين آيه از ميان ده ها خطر و ضررى كه شراب دارد، روى ضرر اجتماعى و معنوى آن تكيه شده است. ضرر اجتماعى پيدا شدن كينه و ضرر معنوى غفلت از ياد خدا و نماز.
12ـ توجّه به نماز فرزندان و ذرّيه
قرآن، دعاهاى بسيارى را از حضرت ابراهيم علیه السلام نقل نموده است. امّا تنها در دو مورد، آن حضرت براى نسل و ذرّيه اش دعا نموده است، يكى رهبرى امّت و ديگرى اقامه نماز، كه مى فرمايد:
«ربّ اجعلنى مقيم الصلوة و من ذريّتى»10
پروردگارا! من و ذريّه ام را از به پا دارندگان نماز قرار ده.
جالب اين است كه حضرت تنها به دعا قناعت نكرد و براى رسيدن به اين آرزو قيام و هجرت كرد، آوارگى هائى را به جان خريد تا نماز را به پا داشت.
13ـ اوّلين وظيفه حكومت اسلامى اقامه نماز است
«الّذين ان مكنّاهم فى الارض اقاموا الصلوة» 11
مسلمانان، آنانند كه چون قدرت را بدست گيرند اوّلين كارشان اقامه نماز است.
خدا نكند فكر مديرعامل ما فقط به سوددهى كارخانه و فكر دانشگاه ما پرورش متخصصّ و فكر دولت ما فقط توليد و توزيع باشد، كه اوّلين وظيفه مسئولان حكومت اسلامى اقامه نماز است، هم با شركت خودشان و هم با تشويق همه جانبه مردم.
14ـ نماز تعطيلى ندارد
«و اوصانى بالصلوة والزكاة ما دمت حيّا» 12
هر يك از دستورات اسلامى ممكن است به دليلى تعطيل شود.
مثلًا جهاد براى بيمار و نابينا واجب نيست، روزه بر مريض واجب نيست، خمس و زكات و حج، بر طبقه محروم واجب نيست، امّا تنها عبادتى كه بر همه افراد و اقشار جامعه از مرد و زن، فقير و غنى، سالم و بيمار واجب است، نماز است كه تا لحظه مرگ حتّى يك روز قابل تعطيل شدن نيست. (گرچه براى زن ها در هر ماه برنامه خاصّى وجود دارد)
پی نوشت ها:
1ـ مريم، 31.
2ـ طه، 24.
3ـ هود، 87.
4ـ ابراهيم، 40.
5ـ لقمان، 17.
6. ابراهيم، 37
7. بحار، ج 49، ص 175
8. سفينةالبحار، ج 2، ص 44
9ـ مائده، 91
10ـ ابراهيم، 40
11ـ حج، 41
12ـ مريم، 31
برگرفته از: يكصد و چهارده نكته در باره نماز . حجت الاسلام والمسلمین محسن قرائتی.
پایگاه فرهنگی حجت الاسلام صمد خلیلی...