احادیثی گهربار درباره ی ادب

ـ رسول خدا صلّي الله عليه وآله فرمودند:
فرزندان خود را احترام کنید و آنان را نیکو ادب کنید، تا آمرزیده شوید.¹
ـ همان حضرت صلّي الله عليه وآله فرمودند:
ادب نیکو، زینت عقل است.²

ـ همان حضرت صلّي الله عليه وآله فرمودند:
هیچ پدری هدیه ای بهتر از ادب نیکو به فرزندش نداده است.³
ـ امام علي عليه السلام در وصیتی به فرزندش امام حسن عليه السلام فرمودند:
پسرم! بهره ات را از ادب غنیمت بدار، و قلب خود را برای آن آزاد گردان؛ زیرا قلب بالاتر از این است که به آلودگی بیامیزی، و بدان که اگر کمبودی داشته باشی به وسیله ادب بی نیاز می شوی، و اگر غریب و تنها باشی ادب دوست و همراه تو خواهد بود که با وجود آن وحشتی نخواهد بود.⁴
ـ اميرالمؤمنين عليه السلام فرموند:
ادب انسان را از حسب و نسب بی نیاز می کند. (یعنی خودش مایه شرافت است).⁵
ـ امام علي عليه السلام فرمودند:
ادب نیکوترین اخلاق است.⁶
ـ امام علي عليه السلام فرمودند:
مردم به ادب شایسته، بیش از طلا و نقره نیازمندند.⁷
ـ همان حضرت عليه السلام فرمودند:
مؤمن در دنیا صادق است، و حرکت او مؤدبانه است و سخنش همراه با خیرخواهی است و پندش نرم و آرام است، و از کسی جز خدا نمی ترسد.⁸
ـ همان حضرت عليه السلام فرمودند:
ای مومن! علم و ادب قیمت و بهای توست، پس در به دست آوردن آنها تلاش کن، هرچه علم و ادب تو زیادتر گردد ارزش و عظمت تو بیشتر می شود، توسط علم و آگاهی به طرف خدا راهنمایی می شوی و به واسطه ادب بهتر می توانی در خدمت پروردگارت قرارگیری و بنده به واسطه ادب خدمت می تواند ولایت و قرب الهی را به دست آورد، پس نصیحت را بپذیر تا از عذاب الهی نجات یابی.⁹
ـ همان حضرت عليه السلام فرمودند:
هرکه به ادب حریص باشد، بدی های او کم خواهد شد.¹⁰
ـ همان حضرت عليه السلام فرمودند:
ادب مایه ی کمال مرد است.¹¹
ـ امیرالمؤمنین علیه السلام در وصیت به امام حسن علیه السلام فرمودند:
ادب، مایه باروری عقل و تزکیه قلب و زینت زبان و راهنمای انسان به اخلاق پسندیده است، اگر ادب همراه انسان نباشد او حیوانی رها شده بیش نیست، خداوند به ادب خیر دهد کوچک را آقایی می بخشد، پس در جستجوی ادب باش تا شخصیت و ثروت بدست آوری، هرکس پی ادب باشد به وسیله آن چیره می شود کسی که آن را رها کند بر او چیره می شوند و حمله می آورند.¹²
ـ امام علي عليه السلام فرمودند:
میوه ادب، خوش اخلاقی است.¹³
ـ امام باقر عليه السلام فرمودند:
سکوت انسان با ادب در درگاه الهی برتر از تسبیح گفتن نادان است.¹⁴
ـ امام صادق عليه السلام فرمودند:
بهترین چیزی که پدران برای فرزندان خود به ارث می گذارند ، ادب است نه مال؛ زیرا مال از بین می رود و ادب باقی می ماند.¹⁵
ـ امام صادق عليه السلام فرمودند:
ما از شیعیان خود کسی را که عاقل، فهمیده، آگاه، بردبار، با ادب، سازگار ، صبور و راستگو باشد دوست داریم.¹⁶
امام صادق عليه السلام فرمودند:
چهار خصلت است که انسان به واسطه آنها آقایی پیدا می کند: عفت، ادب، سخاوت و خرد.¹⁷

معنی و مفهوم ادب
ـ رسول خدا صلّي الله عليه وآله فرمودند:
قرآن مرکز تربیت الهی است پس در حد توان ادب آن را بیاموزید، این قرآن ریسمان الهی و نور نمایان و مایه شفای مفید است، پس آن را بخوانید (و عمل کنید).¹⁸
ـ امام علی عليه السلام فرمودند:
بهترین ادب آن است که از خودت شروع کنی. (ابتدا خودت را ادب کنی).¹⁹
ـ امام علی علیه السلام فرمودند:
با ارزش ترین ادب حفظ جوانمردی است.²⁰
ـ امیرالمؤمنین علیه السلام فرمودند:
نیکوترین ادب آن است که تو را از گناهان باز دارد. (یعنی در مقابل خدا مؤدب باشی)²¹
ـ همان حضرت علیه السلام فرمودند:
برترین ادب این است که انسان در حد و مرز خود به ایستد و از اندازه خویش تجاوز نکند.²²
ـ از امام حسین عليه السلام سوال شد: ادب چیست ؟
امام عليه السلام فرمودند: ادب آن است که از خانه خود که بیرون می روی، با هیچ کس برخورد نکنی جز آنکه او را برتر و بهتر از خود ببینی.²³
ـ امام حسن عسكری عليه السلام فرمودند:
در ادب خودت همین کافی است که از آنچه از دیگران نمی پسندی اجتناب کنی.²⁴

جلوه هایی از ادب
ـ رسول خدا صلّي الله عليه وآله فرمودند:
مؤمن ادب الهی را به کار می گیرد، هنگامی که خدا به او گشایش دهد او هم توسعه می دهد و زمانی که خدا از او باز داشت، او هم مراعات و امساک می کند.²⁵
ـ امام علی عليه السلام فرمودند:
هنگامی که کسی عطسه کرد، به او بگویید: یرحمکم الله، یعنی خدا شما را مورد لطف و عنایت قرار دهد، و او بگوید: خداوند شما را ببخشد و مورد لطف قرار دهد؛ زیرا خداوند فرمود: هنگامی که به شما هدیه ای داده شد شما هم هدیه ای بهتر به او بدهید.²⁶
ـ کنیزی شاخه گلی برای امام حسن عليه السلام آورد، امام عليه السلام فرمودند:
تو در راه خدا آزاد شدی.
گفته شد: چرا در مقابل یک شاخه گل او را آزاد کردید؟
امام عليه السلام فرمودند: خداوند ما را تربیت و ادب آموخته است که فرمود: هنگامی که به شما هدیه ای داده شد شما بهتر از آن را هدیه بدهید و هدیه بهتر از آزادی او بود.²⁷
ـ امام سجاد عليه السلام فرمودند:
بیماری شدیدی گرفتم، پدرم عليه السلام فرمودند: چه میل داری؟ گفتم: میل دارم از جمله کسانی باشم که در مقابل آنچه پروردگارم برای من در نظر گرفته چیزی را پیشنهاد نکنم (یعنی در مقابل امر خدا تسلیم و راضی باشم). پدرم فرمودند: آفرین بر تو که شبیه ابراهیم خلیل عليه السلام هستی که هنگامی که جبرئیل عليه السلام (درحالی که او در میان آتش بود) گفت: چه نیاز داری؟ ابراهیم عليه السلام فرمود: چیزی به پروردگارم پیشنهاد نمی کنم، او خودش برای من کافی است، و بهترین وکیل است.²⁸
ـ امام صادق عليه السلام فرمودند:
کسی که ادب دارد باید در معلومات خود تحقیق و کاوش کند و اقتضای ورع و پرهیزگاری این است که آنچه را که نمی داند نگوید.²⁹
ـ از امام رضا عليه السلام نقل شده است که فرمودند:
از بعضی از عالمان آل محمد صلّي الله عليه وآله یعنی ائمه عليهم السلام سؤال شد که ادب در نماز چیست ؟
فرمودند: حضور قلب، فارغ بودن اعضا، خوار و ذلیل ایستادن در مقابل پروردگار بزرگ، بهشت را طرف راست و جهنم را در طرف چپ خود ببیند و صراط را در مقابلش و خدا را جلوی خودش در نظر بگیرد.³⁰

اقسام بی ادبی ها و تأدیب بی ادبان
ـ امام صادق و امام باقر عليهماالسلام فرمودند:
اگر جوانی از جوانان شیعه پیش من آورده شود که دین شناس نیست او را ادب خواهم کرد. و امام باقر عليه السلام می فرمودند: در پی آگاهی و بصیرت (دانایی) باشید و گرنه شما از بادیه نشینان خواهید بود.³¹
ـ امام حسن عسكری عليه السلام فرمودند:
شادمانی کردن پیش (شخص) اندوهناک، از ادب به دور است.³²
1ـ جامع الاخبار صفحه ۳۹۳ ، مکارم اخلاق صفحه ۲۲۲
2ـ جامع الاخبار.
3ـ کنزالعمال جلد ۱۶ صفحه ۴۵۶ حدیث ۴۵۴۱۱.
4ـ اعلام الدین.
5ـ اعلام الدین.
6ـ تصنیف غررالحکم صفحه ۲۴۷ حدیث ۵۰۷۲.
7ـ تصنیف غررالحکم صفحه ۲۴۷ حدیث ۵۰۸۰.
8ـ جامع الاخبار.
9ـ مشکاة الانوار ، روضة الواعظین
10ـ تصنیف غررالحکم صفحه ۲۴۷ حدیث ۵۰۹۱.
11ـ تصنیف غررالحکم صفحه ۲۴۷ حدیث ۵۰۷۳.
12ـ اعلام الدین.
13ـ تصنیف غررالحکم حدیث ۵۰۸۴.
14ـ اعلام الدین.
15ـ کافی جلد ۸ صفحه ۱۵۰ حدیث ۱۳۲.
16ـ مستدرک الوسائل جلد ۱۱ صفحه ۱۹۰ حدیث ۱۱.
17ـ الاختصاص صفحه ۲۴۴.
18ـ جامع الاخبار صفحه ۱۱۴ حدیث ۲۰۰.
19ـ غررالحکم.
20ـ غررالحکم.
21ـ تصنیف غررالحکم صفحه ۲۴۷ حدیث ۵۰۷۹.
22ـ تصنیف غررالحکم صفحه ۲۴۷ حدیث ۵۰۷۸.
23ـ موسوعة کلمات الامام الحسین علیه السلام، صفحه ۷۵۰، حدیث ۹۰.
24ـ الانوار البهیه.
25ـ غررالحکم.
26ـ بحارالانوار جلد ۸۴ صفحه ۲۷۳.
27ـ بحارالانوار جلد ۸۴ صفحه ۲۷۳.
28ـ بحارالانوار جلد ۴۶ صفحه ۶۷.
29ـ مستدرک الوسائل جلد ۱۷ صفحه ۲۵۰ حدیث ۲۳
30ـ بحارالانوار جلد ۸۴ صفحه ۲۴۶ حدیث ۳۷.
31ـ بحارالانوار جلد ۱ صفحه ۲۱۴ حدیث ۱۶.
32ـ تحف العقول صفحه ۷۸۴.
برگرفته از:hadithe.ir ، .beytoote.com

پایگاه فرهنگی حجت الاسلام صمد خلیلی...